Geef gewone mensen betaalbare toegang tot de rechter!

Artikel 17 van de Grondwet bepaalt dat ‘niemand tegen zijn wil kan worden afgehouden van de rechter die de wet hem toekent’. De realiteit is anders. Terwijl grote bedrijven en vermogende particulieren hun geschillen aan de rechter kunnen voorleggen, haakt de burger die modaal of minder verdient af vanwege de torenhoge kosten.

Een advocaat inhuren is voor gewone burgers een illusie. Bijvoorbeeld: als je als taxichauffeur ruzie hebt met je werkgever over uitbetaling van overuren, dan is het waanzin om een advocaat € 200,– tot 400,– exclusief btw per uur te betalen om dat recht te zetten. Datzelfde geldt als een verhuurder in strijd met de wet sleutelgeld aan de huurder vraagt voordat deze in de woning mag. Veel burgers halen in dergelijke situaties bakzeil, zelfs als zij gelijk hebben.

Er bestaan wel mogelijkheden om rechtsbijstand te krijgen. Voor mensen met een heel laag inkomen is er bijvoorbeeld de sociale advocatuur. Mensen met een lager middeninkomen zouden een rechtsbijstandsverzekering af kunnen sluiten. Deze beide mogelijkheden bieden mensen echter geen fatsoenlijke toegang tot het recht. Om financieel het hoofd boven water te houden moeten juristen in deze bedrijfstakken 200 zaken of meer per jaar behandelen, omgerekend ongeveer één werkdag per zaak. De perverse prikkel is dan dat de jurist belang heeft een zaak zo snel mogelijk te schikken, ook als het voor de burger een slechte deal is en er bij de rechter veel meer te halen valt. Die rechter wordt echter zelden bereikt. Natuurlijk zijn er ideologische sociaal advocaten die wel veel tijd in zaken steken. Maar door de karige overheidssubsidie krijgen zij daardoor geen fatsoenlijke vergoeding voor hun werk, waardoor de uitstroom uit die sector enorm is.

Grote bedrijven en de overheid weten dat het voor burgers moeilijk is naar de rechter te stappen. Zij hebben daarom geen belang de burger tegemoet te komen, ook als zij ongelijk hebben. Dat is alleen tegen te gaan als zij regelmatig door de rechter op de vingers getikt worden.

Dit moet eerlijker. Goede toegang tot het recht is onontbeerlijk voor een eerlijke samenleving. Gewone burgers moeten de mogelijkheid hebben om zich te kunnen verweren tegen partijen met meer macht, zoals de overheid en grote bedrijven.

Daarom wil de PvdA de gesubsidieerde rechtsbijstand meer middelen geven en het budget voor de sociale advocatuur vergroten. Bovendien verlagen we de griffierechten voor gewone burgers, zodat je niet eerst hoge kosten hoeft te maken voordat je je geschil aan een onafhankelijke rechter voor kunt leggen.

Laten we er samen voor zorgen dat deze ongelijkheid in het belangrijke grondrecht ongedaan wordt gemaakt. Geef gewone mensen weer toegang tot het recht!